مىآورد اين عنايت شامل حالش مىشود و در آنچه صلاح اوست وى را يارى و تقويت مىكند و در هر چه تباهى او در آن است وى را سست و منصرف مىگرداند و اين در باطن صورت مىگيرد ، چنان كه حقّ تعالى فرموده است : وَ لَقَدْ آتَيْنا إِبْراهِيمَ رُشْدَهُ مِنْ قَبْلُ وَ كُنَّا بِهِ عالِمِينَ . « 43 » بنابر اين رشد عبارت از هدايتى است كه انسان را به سوى سعادت بر مىانگيزاند و در اين جهت به حركت در مىآورد . چه كودك هر گاه بالغ شود و به نگهدارى مال و طرق تجارت و رشد سرمايه آگاهى و دانايى يابد ليكن ولخرج و اسرافكار باشد و در تكثير مال نكوشد او را رشيد و خردمند نمىخوانند و اين به سبب عدم هدايت او نيست بلكه به علّت قصور هدايت اوست كه انگيزه‌اى او را به حركت در نمىآورد ؛ زيرا چه بسا شخصى به كارى كه مىداند برايش زيان دارد اقدام مىكند و هدايت به او داده شده و از نادانى كه نمىداند آن كار برايش زيان دارد ممتاز و مشخّص مىباشد ، ليكن به او رشد عطا نشده است . لذا به اين اعتبار رشد كاملتر از مجرّد هدايت به سوى اقسام كارهاست و اين نعمتى بزرگ است . امّا تسديد عبارت از توجّه دادن حركات انسان به سوى مطلوب وى و آسان گردانيدن آن براى اوست تا با استوارى و شتاب در طريق مقصود گام بردارد ، زيرا هدايت تنها كافى نيست بلكه ناگزير به هدايتى نياز است كه او را به سوى هدف به حركت درآورد و اين رشد است ؛ و رشد نيز كافى نيست بلكه ناگزير بايد حركات با مساعدت اعضا و ادوات ، ممكن و آسان گردد تا آنچه مراد و مطلوب انگيزهء اوست كامل شود . بنابر اين هدايت صرف تعريف و شناسايى است ، و رشد هشدار به انگيزه است تا بيدار شود و به حركت درآيد ، و تسديد كمك و يارى در به حركت درآوردن اعضا و جهت دادن آنها به سمت صواب است . امّا تأييد گويا جامع همهء آنهاست و عبارت از تقويت امر انسان به وسيلهء بصيرت درون و نيرومند ساختن تصميم و مساعدت اسباب در بيرون است . در قول حقّ تعالى كه فرموده است : إِذْ أَيَّدْتُكَ بِرُوحِ الْقُدُسِ . « 44 » مراد همين است . و عصمت بدان نزديك است چه آن عبارت از ملكه‌اى الهى است كه در درون ظاهر مىشود و انسان را در طلب خير و دورى از شرّ قوّت و يارى مىدهد تا آن جا كه مانند مانعى غير محسوس در باطن

--> ( 43 ) انبياء / 51 : ما وسيلهء رشد ابراهيم را از قبل به او داديم و به ( شايستگى ) او آگاه بوديم . ( 44 ) مائده / 110 : زمانى كه تو را به وسيلهء روح القدس تقويت كردم .